Pag – księżycowa wyspa. Kraina nagich skał i silnego wiatru.

Zanim po raz pierwszy przyjechaliśmy na wyspę Pag, nie słyszeliśmy o niej nic dobrego. A to, że nie ma tu nic ciekawego, że same skały, krajobraz księżycowy, nie ma interesujących zabytków, że szara i taka „mało rajska” jak na Chorwację. I tak się składało, że zawsze – być może celowo – było nam nie po drodze, by to samodzielnie zweryfikować. Aż w końcu, gdy pisaliśmy przewodnik po Chorwacji i musieliśmy zobaczyć dosłownie każdy kąt tego kraju, Pag z konieczności również znalazł się na liście. I wtedy uświadomiliśmy sobie, jaki błąd popełniliśmy nie odwiedzając tego miejsca wcześniej. Wyspa urzekła nas swoją oryginalnością, bo choć to południe, ma w sobie coś północnego. I znacznie więcej tu trudnego zmagania się z przyrodą i klimatem niż radosnego, śródziemnomorskiego dolce vita.

Krajobraz inny niż wszystkie

Fakt, wyspa zdumiewa surowością swojego krajobrazu, co nie każdemu może się podobać. Widzieliśmy to już obserwując ją z miasteczka Nin. Próżno tu szukać bujnej zieleni. Raczej pojedyncze kępki traw i krzewów porastających kamieniste wzniesienia. Wśród nich przebijają się też zioła, zwłaszcza tymianek i rozmaryn, które są podstawą diety tutejszych owiec. Te zaś dają mleko, z którego produkuje się lokalny specjał – twardy i lekko słony paški sir.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Wyspa Pag. Owce, które muszą się natrudzić by coś zjeść

Gdzieniegdzie występują niezbyt wysokie drzewka owocowe i oliwkowe, które wytrzymują nawet dość trudne warunki przyrodnicze. Sprawcą takiego wyglądu wyspy jest wiatr bura szczególnie silnie uderzający tu od masywu górskiego Welebit – kto choć raz przeżył jego solidny cios, ten wie co to za żywioł. Dlatego te miejsca, które są choć trochę osłonięte, np. na zachodzie Pagu, albo w zagłębieniach terenu, tej zieleni mają od razu trochę więcej.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Wyspa Pag. Surowy krajobraz
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Wyspa Pag. Nagie wzniesienia pokryte rumowiskiem skalnym mają swój niepowtarzalny charakter
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Wyspa Pag. Kraina smagana silnym wiatrem

Połączenie z lądem

Pag biegnie wzdłuż lądu, na południe od wyspy Rab. Można się tu dostać na dwa sposoby – od południa mostem długości około 300 m., a od północy promem łączącym Žigljen z Prizną (położoną na stałym lądzie tuż przy Magistrali Adriatyckiej). Podróż promem oszczędza tym jadącym z północy około 100 km jazdy.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Most prowadzący na wyspę znacząco ułatwia komunikację
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Korzystanie z promu pozwala zaoszczędzić dużo czasu

Wyspa Pag = miasto Pag

Główną atrakcją wyspy jest oczywiście miasto Pag, które leży mniej więcej w połowie jej długości, a jego starówka wcisnęła się na wschodni brzeg głęboko wrzynającej się zatoki. Z tym, że jest ono tutaj dopiero od XV wieku, a wcześniej znajdowało się około 2 km na południe (o czym wspomnimy jeszcze poniżej), jednak tam uderzenia bury były na tyle dokuczliwe, a zagrożenie ze strony Turków na tyle realne, że w końcu zdecydowano się na „przeprowadzkę”.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Nowa lokalizacja miasta

Z budową nowego miasta uwinięto się dość szybko, a niebagatelny efekt udało się osiągnąć także dzięki udziałowi samego Jerzego Dalmatyńczyka (Juraj Dalmatinac, ten, który uczestniczył w budowie katedry w Szybeniku). Miasto otoczono masywnymi murami wzmocnionymi 9 basztami. Tak zabezpieczone nie obawiało się żadnego ataku.

Plac Petra Krešimira IV

Stare miasto ma dość regularny i uporządkowany układ, co za pierwszym razem dosyć mocno nas zdziwiło. Spodziewaliśmy się raczej tradycyjnej nadadriatyckiej plątaniny ulic, a tymczasem zobaczyliśmy prawie idealny porządek. Stare miasto składa się tylko z równoległych i prostopadłych do nich ulic oraz kątów prostych co świadczy o tym, że powstało w jednej chwili według przemyślanego planu.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Idealnie prosta ulica, świadcząca o przemyślanym planie urbanistycznym

Centralnym punktem jest plac Petra Krešimira IV z prostą, raczej pozbawioną dekoracji zabudową. Zresztą mieszkańcy Pagu, zmagający się z ogromnymi trudami o podłożu klimatycznym, raczej zawsze stawiali na pragmatyczne rozwiązania. To w połączeniu z pracowitością pozwalało im przetrwać. Jest to myślenie szczególnie nam bliskie. Pochodzimy z robotniczego regionu, w którym niezwykle silnie wyznaje się podobne wartości. Najważniejszą budowlą jest tutaj XV-wieczny kościół Wniebowzięcia Matki Bożej, który miał być katedrą, ale nigdy do takiej rangi nie został podniesiony. Ponieważ Pag jest jednym z głównych chorwackich zagłębi koronkarstwa, to rozeta na fasadzie kościoła do złudzenia przypomina delikatną serwetkę wykonaną na szydełku.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Główny plac miasta po sezonie
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Fasada kościoła z przepiękną rozetą

Cały róg placu po przekątnej do kościoła zajmuje tzw. Pałac Książęcy, w którym rezydował przedstawiciel władzy weneckiej, swojsko zwany knezem (choć formalnie księciem oczywiście nie był). Swoją kadencję sprawował zaledwie przez 33 dni, w czasie których był zobligowany do całkowitego poświęcenia się sprawom publicznym.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Oszczędny i elegancki detal najważniejszego świeckiego zabytku miasta, czyli tzw. Pałacu Książęcego

Mimo, że większość zabytkowych obiektów Pagu powstała w renesansie, raczej na próżno szukaliśmy gdzieś bogatszych dekoracji. Wszystkie budynki jakby wpisywały się w otaczający je surowy krajobraz i z nim współgrały.

We wschodniej części miasta, na skraju starówki, wznosi się kościół św. Jerzego z niewysoką dzwonnicą, w budowie którego najprawdopodobniej również uczestniczył Dalmatinac. Jednak i w tym wypadku fasada budowli całkowicie pozbawiona jest ozdób.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Niewielki kościół św. Jerzego

Made in Pag

Na północnym skraju miasta stoi natomiast kościół i klasztor sióstr benedyktynek, które odegrały wielką rolę w rozwoju tutejszego koronkarstwa. Historia paškiej čipki sięga prawdopodobnie już XV wieku. Siostry już wtedy dziergały obrusy, nakrycia głowy, serwetki, firanki itd. Dziś w swoim klasztorze mają kolekcję złożoną z około 120 eksponatów liczących 150 lat. Temu cudowi rękodzieła jest też poświęcony letni festiwal organizowany w Pagu od kilku lat. Wyroby z koronki można też kupić jako prezent lub idealną pamiątkę z wyjazdu.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Kościół benedyktynek, czyli “matek” miejscowego koronczarstwa
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Pomnik koronczarki

Dawny system obronny

Pag miał niegdyś potężny system obronny, którego pozostałością jest masywna baszta Skrivant stojąca niedaleko klasztoru benedyktynek. Do dziś nie została przebudowana i rzeczywiście przypomina samą siebie sprzed wieków. Dalej, przy samej przystani stoi zaś baszta Kamerlengo, która jest tak przebudowana, że można koło niej przejść całkiem obojętnie, wygląda jak zwykła kamienica i mieści biura lokalnych władz.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Baszta Skrivant, pozostałość po dawnym systemie obronnym

Bulwar

Ważnym miejscem życia zarówno miejscowych jak i turystów jest główny bulwar czyli Riva z raczej skromną zabudową, daleko odbiegającą od tej znanej choćby ze splitskiej Rivy. W sezonie tętniący życiem, przez większą część roku jest dość spokojny, żeby nie powiedzieć senny.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Raczej spokojny główny bulwar miasta

Pag i jego „białe złoto”

Pag przez wieki utrzymywał się przede wszystkim z produkcji soli. Nie inaczej jest też dziś, a położona tuż obok miasta salina wytwarza około 30 tys. ton soli rocznie. Jest jedną z trzech – obok saliny w Stonie i Ninie – działających w Chorwacji. Wszędzie proces ten odbywa się właściwie tak samo. Woda morska jest wpuszczana do wielkich i płytkich zbiorników, w których wyparowuje pod wpływem słońca i wiatru, a następnie tak zagęszczoną solankę zupełnie odparowuje się w warzelni, uzyskując wyczekiwany produkt, czyli sól.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Charakterystyczne, regularne zbiorniki w salinie

Jeśli przekroczymy 30-metrowy, bardzo charakterystyczny dwuprzęsłowy most przerzucony nad kanałem, to po drugiej stronie zobaczymy zabytkowe magazyny soli. Powstały one w pierwszej połowie XIX wieku i zastąpiły oryginalne czternastowieczne, które pamiętały jeszcze początki produkcji soli na Pagu. Później zostały rozbudowane tak, że dziś jest ich 9, ale są złączone w jedną całość.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Asymetryczny most nad kanałem portowym
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Magazyny soli

Dawny Pag

Opuszczając miasto Pag warto jeszcze zerknąć do punktu, w którym zostało ono założone. Trudno powiedzieć kiedy dokładnie do tego doszło, ale jakaś osada stała w tym miejscu już w X wieku. Ostatecznie ludność wyniosła się stąd w w połowie XV wieku. Dziś w tym miejscu, nazywanym Starym Miastem, jest stanowisko archeologiczne oraz kościół św. Marii.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Kościół na miejscu dawnej lokalizacji miasta
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Ruiny klasztory w starej lokalizacji miasta

Widoki

Teraz powoli można rozpocząć wspinanie się pod górę zgodnie z biegiem drogi. Po osiągnięciu szczytu ukaże nam się jeden z najpiękniejszych widoków na całej wyspie, gdzie w dole jak na dłoni będzie panorama całego miasteczka, a także widok na zatokę, nad którą leży. Tło dla nich będą stanowić majestatyczne góry. Na poboczu jest możliwość bezpiecznego zaparkowania.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Panorama wyspy w pasmem górskim Welebit w tle
Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Wyspa Pag. Majestatyczne widoki, czyli po prostu Chorwacja

Inne miejscowości na wyspie to niewielkie miasteczka i wioski, podporządkowane głównie obsłudze ruchu turystycznego. W czasie przemierzania Pagu wzdłuż i wszerz w oczy rzucają się kamienne murki tzw. gromače, oddzielające a zarazem chroniące poszczególne pola. Jednym z powodów ich zbudowania był oczywiście nieszczęsny i niszczycielski wiatr. To oczywiście żadna nowość i atrakcja – są przecież w całej Chorwacji, głównie wyspiarskiej. Najwięcej jest ich chyba na wyspie Cres. Szacunki mówią, że kiedyś na Pagu takich murków było ponad tysiąc kilometrów. Zawsze poukładane są z kamienia zebranego na polach i nie są połączone zaprawą!

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Pag. Charakterystyczne dla chorwackich wysp murki

W północno-wschodniej części wyspy znajduje się przystań promowa. I trzeba przyznać, że Pag żegna się (lub wita) ze swoimi gośćmi z prawdziwym przytupem. Jest tu naprawdę pięknie. Rejs na ląd trwa około 15 minut i dostarcza niesamowitych wrażeń – z jednej strony widać potężny masyw Welebitu, a z drugiej strony najbardziej księżycową część wyspy, czyli jej wschodnie wybrzeże.

Chorwacja Pag Morze Wyspa Wakacje Atrakcje
Wyspa Pag. Widok z przystani promowej

Polecamy Nocleg!

Na Pagu nocowaliśmy w apartamentach Mak w miejscowości Mandre. Jest to rodzinny pensjonat prowadzony przez cudowne polsko-chorwackie małżeństwo. Polecamy serdecznie, szczególnie za ciepłe wieczory na tarasie z widokiem na morze.

Chorwacja – nasz przewodnik

A jeśli potrzebujecie dobrego przewodnika, z którym dotrzecie w każde miejsce Chorwacji i dokładnie je poznacie, zerknijcie do naszej książki wydanej wraz z Oficyną Wydawniczą “REWASZ“.

Tekst: Beata Pomykalska

Fotografie: Paweł Pomykalski

Może Cię zainteresuje jeszcze:

Nin Chorwacja Plaża Atrakcje Góry Zwiedzanie Noclegi

Trogir Chorwacja Atrakcje Plaże Noclegi Zwiedzanie Mapa

Sarajewo Bałkany Bośnia i Hecegowina

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.