Szydłowiec – Zamek, park, ratusz i kościół

50 km na północ od Kielc i 33 km na południe od Radomia, w południowej części województwa mazowieckiego, przy drodze krajowej nr 7 leży 12 tysięczne miasteczko Szydłowiec. Choć wydaje się być bardzo niepozorne, to jednak ma całkiem sporo do zaoferowania. Zamek otoczony ładnym parkiem, rynek z okazałym ratuszem czy duży gotycki kościół to tylko niektóre jego zabytki świadczące o dumnej przeszłości (z wielkimi magnackimi nazwiskami w tle) oraz bogactwie, które miasto zawdzięczało wydobyciu piaskowca. Dziś panuje tu spokojna, bardzo niespieszna atmosfera sprzyjająca relaksowi i uważnemu zwiedzaniu.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec.  Niewielkie miasteczko pełne atrakcji

Atrakcje Szydłowca

Zamek

Zwiedzanie zaczniemy od pięknego zamku, który znajduje się na terenie parku. Został zbudowany na miejscu wcześniejszego grodu z inicjatywy Stanisława Szydłowieckiego w drugiej połowie XV wieku i reprezentował styl gotycki. Kilkadziesiąt lat później, w latach 1515-26 został przebudowany w efektowną rezydencję, która utrzymana już była w duchu renesansowym. 100 lat później przeprowadzona została kolejna przebudowa, która dodała elementów późnorenesansowych i barokowych. Niestety od połowy XIX wieku był nieużywany i popadał w ruinę. Stan taki trwał do lat 60. XX wieku, kiedy przeprowadzono kompleksowy remont zabytku. Dziś w jego murach mieści się Szydłowieckie Centrum Kultury i Sportu oraz Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Zamek
Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Obiekt przepięknie jest położony na sztucznej wyspie
Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Tutejszy zamek jest jednym z większych w tej części Polski
Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Piękny detal architektoniczny

Park

Nie dość, że zamek sam w sobie jest piękną budowlą, to jeszcze uroku dodaje mu położenie na sztucznie usypanej wyspie otoczonej fosą. Całość zaś otacza zadbany park, który został założony już w XVI wieku przez Mikołaja Szydłowieckiego jako ogród zamkowy. Przepływająca tędy rzeka Korzeniówka oraz okazały starodrzew plus widok na zamek sprawiają, że
naprawdę można tu miło spędzić dłuższą chwilę.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Zamek otacza ładny i zadbany park o długiej historii

Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych

Spod zamku kierujemy się spacerem na rynek, ale po drodze mijamy nową siedzibę Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych. Trzeba przyznać, że to bardzo dobra nowoczesna architektura, choć przecież ukryta na prowincji.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Nowoczesna siedziba Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych

Ratusz

Największą ozdobą tzw. Wielkiego Rynku jest ratusz. Powstał w latach 1602-1629 i uchodzi za jeden z najlepszych, zachowanych przykładów architektury późnorenesansowej w Polsce. Zbudowany jest na planie prostokąta, przy czym z każdego naroża wyrasta niewielka wieżyczka, a przy wschodniej fasadzie stoi wysunięta nieco przed lico murów wysoka wieża nakryta hełmem z sygnaturką. Dziś urzęduje tu burmistrz i inne biura administracji samorządowej, a także Urząd Stanu Cywilnego.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Ratusz

Niestety okalająca rynek zabudowa nie zachowała się, a szkoda. Gdyby była oryginalna to miasteczko z pewnością byłoby hitem turystycznym na miarę Sandomierza czy Kazimierza. Z drugiej strony to dobrze, bo bez tłumów zwiedzających można w spokoju podziwiać jego urodziwe i wartościowe zabytki.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Późnorenesansowa bryła jest perłą tego miasteczka

Pręgierze

Przed ratuszem stoi jeden z bardziej oryginalnych zabytków miasta, który ma dużą wartość nawet na skalę ogólnopolską. Sprawa z nim jest jednak bardzo dziwna ponieważ właściwie można nie zwrócić na niego uwagi. Ale przegapić go nie wolno! Patrząc uważnie zauważymy mierzącą 2,5 m wysokości kolumnę. Jest to postawiony w pierwszej połowie XVII wieku późnorenesansowy pręgierz, przy którym wymierzano kary cielesne dla niepraworządnych obywateli. Podobno ostatni raz swoją funkcję spełnił w 1788 roku.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Pręgierz

To jednak nie jedyny taki zabytek, jakim może się poszczycić Szydłowiec. Zaledwie kilka metrów obok stoi manierystyczna kolumna „Zośka” również z początku XVII wieku. Bardzo jednak różni się od swojego sąsiada – ma kształt dzbana zwieńczonego platformą, na której stoi postać kobieca otoczona żelazną balustradą. I to właśnie ta niewiasta nosi imię Zośka, nadane podobno by upamiętnić pierwszą ukaraną tu kobietę.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Kolumna “Zośka”

Kościół farny św. Zygmunta

Przy południowej pierzei rynku wznosi się okazały gotycki kościół. Pierwsza, jeszcze drewniana świątynia stanęła tu na podstawie aktu erekcyjnego z 1401 roku, a dzisiejsza fara murowana powstała na przełomie XIV i XV wieku. Za budulec posłużył oczywiście miejscowy piaskowiec. W jego bryle wyróżniają się dwie zdecydowanie odmienne części: pierwszą jest niskie, trójprzęsłowe prezbiterium a drugą znacznie wyższy i szerszy korpus nawowy.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Kościół św. Zygmunta z wyraźnie widocznymi śladami ufortyfikowania świątyni
Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Interesujący gotyk z południa Mazowsza
Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Wnętrze kościoła

Pomnik Kościuszki

W zazielenionej, południowo-zachodniej części rynku, zwanej Skwerem Staromiejskim, w 1921 r. stanął pomnik Tadeusza Kościuszki. Jego fundatorami byli szydłowieccy mieszczanie.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Pełen ekspresji pomnik Tadeusza Kościuszki

Góra Trzech Krzyży

Na skraju miasta wyrasta sztucznie usypane wzgórze. Różnie się mówi o jego powstaniu, ale jedno jest pewne – roztacza się tu bardzo ładna panorama miasta. Nazwę zaś zawdzięcza trzem drewnianym krzyżom, postawionym tu być może już w XVIII wieku gdy w okolicy szerzyła się zaraza.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Widok na miasto z Góry Trzech Krzyży

Cmentarz żydowski

W ciągu ostatnich trzech lat odwiedziliśmy w Polsce około 80 cmentarzy. Wykonywaliśmy zdjęcia do albumu, w którym współautor ukazał 50 najciekawszych z historycznego punktu widzenia cmentarzy na Górnym Śląsku, a także pisaliśmy przewodnik „Śladami Żydów na Górnym Śląsku”. Poza tym mieliśmy okazję zwiedzić największe i najważniejsze nekropolie w całej Europie. Wspominamy o tym po to, by powiedzieć, że wydawało nam się iż w tematyce funeralnej niewiele rzeczy jest w stanie nas zaskoczyć! A tu proszę, Szydłowiec dał radę! Trochę pobłądziliśmy, ale w końcu udało nam się dotrzeć na wspaniały cmentarz żydowski, który po pierwsze zdumiał nas swoim rozmiarem, a po drugie zachwycił jakością macew. Cmentarz powstał w XVIII wieku i zajmuje powierzchnię 2,7 ha, na której zachowało się ponad 2 tys. nagrobków (niektóre źródła mówią nawet o 3 tys.). Najstarsze z nich pochodzą z 1830 roku.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Cmentarz żydowski
Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Jedna z najpiękniejszych tego typu nekropolii w Polsce
Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Zachwyca jakość prac kamieniarskich na macewach

Małe miasto – duże zwiedzanie

Szydłowiec można minąć nawet tego nie zauważywszy. Tymczasem na jego wysokości warto przyhamować i zjechać z drogi szybkiego ruchu, by na chwilę wtopić się w senną atmosferę niewielkiego miasteczka i poznać jego cenne zabytki. Zapraszamy na południowe Mazowsze.

Szydłowiec Mazowsze Mazowieckie Zamek Rynek Ratusz Muzeum ludowych instrumentów muzycznych
Szydłowiec. Miłośnicy polskiej kultury z pewnością będą mieli co robić

Tekst: Beata Pomykalska

Fotografie: Paweł Pomykalski

Może Cię zainteresuje jeszcze:

Przemyśl zabytki atrakcje rynek zamek katedra podkarpackie podkarpacie twierdza

tykocin zwiedzanie synagoga podlasie atrakcje podlaskie

Chełmsko śląskie Lubawka Domy Tkaczy Rynek Dolny śląsk dolnosląskie zwiedzanie atrakcje

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.